بالاخره سال ۱۳۸۸ به پایان راه رسید.

سالی که ایران عزیز غم و اندوه فراوانی را به خود دید. سالی که تا ابد با شنیدن آن بوی خون و شکنجه به مشامم خواهد رسید. ۲۰ ساله های زیادی در سالی که گذشت پرکشیدند، شاید دیگر تاب این قفس را نداشتند. سرب داغ حکمی بود که به آن تن دادند. استخوان خرد شده و تن کبود حکمی بود که به آن تن دادند. آزادی، … ارزش بی حد تو را در بهای سنگینت می دانم. شاید اگر غیر از این بود به خدایی خدا شک می کردم.

آزادی نه برهنگی است، که بهای برهنگی این نیست. ایرانی این را می فهمد و می تواند به خوبی اتفاقات پیرامونش را تفسیر کند. همه این وقایع برای تلخ شدن نوروز کافی است. به امید هدایت جاهلان ….

معشوقه به سامان شد تا باد چنین بادا
کفرش همه ایمان شد تا باد چنین بادا

ملکی که پریشان شد از شومی شیطان شد
باز آن سلیمان شد تا باد چنین بادا

یاری که دلم خستی در بر رخ ما بستی
غمخواره یاران شد تا باد چنین بادا

زان خشم دروغینش زان شیوه شیرینش
عالم شکرستان شد تا باد چنین بادا

شب رفت و صبوح آمد غم رفت و فتوح آمد
خورشید درخشان شد تا باد چنین بادا

عید آمد و عید آمد یاری که رمید آمد
عیدانه فراوان شد تا باد چنین بادا

تعریف IASP : یک پارک علمی سازمانی است که بوسیله متخصصین حرفه‌ای مدیریت می‌شود و هدف اصلی آن افزایش ثروت در جامعه از طریق ارتقاء فرهنگ نوآوری و رقابت در میان شرکت‌های حاضر در پارک و مؤسسات متکی بر علم و دانش است. برای دستیابی به این هدف یک پارک علمی، جریان دانش و فناوری را در میان دانشگاهها، موسسات تحقیق و توسعه، شرکت‌های خصوصی و بازار، به حرکت انداخته و مدیریت می‌کند و رشد شرکت‌های متکی بر نوآوری را از طریق مراکز رشد و فرآیندهای زایشی تسهیل می‌کند. پارک‌های علمی همچنین خدمات دیگری با ارزش افزوده بالا همراه با فضاهای کاری و تسهیلات ، با کیفیت بالا فراهم می‌نمایند.

۱۰- و تسهیلات، با کیفیت بالا فراهم می‌نمایند.

ارائه تسهیلات در پارک‌های علم و فناوری به دو صورت ارائه می‌شود :
- تسهیلات قابل ارائه به اعضا توسط دولت مانند معافیت‌های مالیاتی، تسهیلات مالی و …
- تسهیلات قابل ارائه به اعضا توسط پارک مانند تسهیلات مالی، جذب سرمایه‌گذار و …

تسهیلاتی که توسط دولت و پارک‌ها به اعضای پارک‌های فناوری اختصاص می‌یابد، به اعضای پارک فناوری مجازی نیز به راحتی قابل ارائه خواهد بود. هیچگونه محدودیتی برای شناسایی واجدین شرایط ، اختصاص تسهیلات دولتی به آن‌ها و نظارت بر عملکرد دریافت کنندگان این تسهیلات در پارک فناوری مجازی وجود نداشته و حتی در برخی موارد این پروسه‌ها در پارک‌های مجازی با دقت، کیفیت و سرعت متناسب‌تری نسبت به پارک‌های فیزیکی صورت می‌پذیرد. ضمناً با توجه به امکان پذیرش نامحدود متخصصان و مؤسسات متقاضی در پارک فناوری مجازی، با تعداد بسیار بالای متقاضیان جهت دریافت تسهیلات روبرو هستیم که این مهم می‌تواند به هدایت صحیح‌تر منابع در کشور کمک شایانی کند. در واقع  با عبور اعضای متقاضی تسهیلات از فیلترهای ارزیابی موجود در پارک فناوری مجازی، کلیه منابع موجود هدفمندتر و دقیق‌تر در قالب تسهیلات در اختیار متقاضیان قرار خواهد گرفت. این روند (شناسایی، تخصیص و نظارت) در قالب ترکیبی از ساختارهای فیزیکی و مجازی در پارک فناوری مجازی صورت خواهد گرفت.

مطلبی که در اینجا اشاره به آن را لازم می‌دانم، تعریف و تفکر غلط برخی از صاحب‌نظران و مدیران کشور در مورد زیرساخت‌های مجازی است. وقتی یک سازمانی به نام پارک فناوری به شکل مجازی پیاده‌سازی می‌شود، بدان معناست که قسمت اعظم امور جاری آن به زیرساخت‌های مبتنی بر فضای مجازی منتقل خواهد شد و سهم ساختارهای فیزیکی در  اجرای برنامه‌های آن به حداقل خواهد رسید، اما از بین نخواهد رفت. ورود دنیای مجازی و فناوری‌های نوین اطلاعاتی و ارتباطی به سازمان‌ها، دولت‌ها و حکومت‌ها خبر از برچیده شدن ساختارهای فیزیکی موجود نمی‌دهد، بلکه این تکنولوژی با ورود خود می‌خواهد با تبدیل برخی از ساختارهای قابل تبدیل به ساختارهای مجازی، بهره‌وری را در آن‌ها افزایش دهد. بنابراین، این تفکر که به سازمانی «مجازی» می‌گویند که از هیچ یک از ساختارهای فیزیکی برای توسعه خود استفاده نمی‌کند، به نظر بنده کاملاً غلط و بی‌اساس است. سازمان‌های مجازی بخش اعظم ساختار خود را در فضای مجازی و به وسیله بهره‌گیری از فناوری‌های اطلاعاتی و ارتباطی توسعه داده و در برخی از بخش‌ها از ساختارهای فیزیکی نیز بهره می‌گیرند. در نهایت هدف ارتقای سطح بهره‌وری در سازمان است.

تعریف IASP : یک پارک علمی سازمانی است که بوسیله متخصصین حرفه‌ای مدیریت می‌شود و هدف اصلی آن افزایش ثروت در جامعه از طریق ارتقاء فرهنگ نوآوری و رقابت در میان شرکت‌های حاضر در پارک و مؤسسات متکی بر علم و دانش است. برای دستیابی به این هدف یک پارک علمی، جریان دانش و فناوری را در میان دانشگاهها، موسسات تحقیق و توسعه، شرکت‌های خصوصی و بازار، به حرکت انداخته و مدیریت می‌کند و رشد شرکت‌های متکی بر نوآوری را از طریق مراکز رشد و فرآیندهای زایشی تسهیل می‌کند. پارک‌های علمی همچنین خدمات دیگری با ارزش افزوده بالا همراه با فضاهای کاری و تسهیلات ، با کیفیت بالا فراهم می‌نمایند.

۹- همراه با فضاهای کاری

یکی از مهم‌ترین وجوه تمایز پارک‌های علم و فناوری مجازی و پارک‌های فیزیکی در همین زمینه‌ی فضای کاری می‌باشد. در این تعریف به تخصیص فضاهای کاری با کیفیت اشاره شده است (with high quality space and facilities) اما همانگونه که مشاهده می‌کنید، اشاره‌ای به تخصیص فضای صرفاً فیزیکی نشده است. امروزه بسیاری از شرکت‌ها و مؤسسات کوچک و حتی متوسط دارای دفاتر کار مجازی بوده و بدون هیچگونه محدودیت می‌توانند جلسات کاری خود را برگزار نموده و به انجام امور روزانه خود بپردازند. نکته‌ای که در این رابطه بسیار حائز اهمیت است، ارائه آماری از سوی اتحادیه اروپا در سال ۲۰۰۲ می‌باشد. این اتحادیه در گزارش سالیانه خود از پارک‌های علم و فناوری اعلام کرد که در حدود ۳۰ تا ۵۰ درصد شرکت‌های عضو پارک‌های فناوری در این قاره، حضور فیزیکی در پارک‌های مذکور نداشته و صرفاً از برخی خدمات و تسهیلات ارائه شده‌ی این پارک‌ها که نیازی به حضور فیزیکی ندارد استفاده کرده‌اند. این اتحادیه در ادامه گزارش خود آورده است که روند مذکور در حال گسترش می‌باشد.

یک پارک فناوری مجازی می‌تواند از فضاهای بهینه و حداقلی فیزیکی بهره ببرد. در واقع مدیران پارک فناوری مجازی می‌توانند با اتکا به ساختار این پارک از آن برای، استفاده و کارایی بهتر فضاهای فیزیکی استفاده کنند. این فضاها که شامل آزمایشگاه‌های تخصصی، اتاق‌ها جلسه برای جلساتی که نمی‌توان آن‌ها را در فضاهای مجازی برگزار کرد، سالن‌های همایش و کنفرانش‌ها، فضاهای نمایشگاهی و … هستند که در قالب پارک فناوری مجازی می‌توان برای آن‌ها برنامه‌ریزی کرد.

تعریف IASP : یک پارک علمی سازمانی است که بوسیله متخصصین حرفه‌ای مدیریت می‌شود و هدف اصلی آن افزایش ثروت در جامعه از طریق ارتقاء فرهنگ نوآوری و رقابت در میان شرکت‌های حاضر در پارک و مؤسسات متکی بر علم و دانش است. برای دستیابی به این هدف یک پارک علمی، جریان دانش و فناوری را در میان دانشگاهها، موسسات تحقیق و توسعه، شرکت‌های خصوصی و بازار، به حرکت انداخته و مدیریت می‌کند و رشد شرکت‌های متکی بر نوآوری را از طریق مراکز رشد و فرآیندهای زایشی تسهیل می‌کند. پارک‌های علمی همچنین خدمات دیگری با ارزش افزوده بالا همراه با فضاهای کاری و تسهیلات ، با کیفیت بالا فراهم می‌نمایند.

۸- پارک‌های علمی همچنین خدمات دیگری با ارزش افزوده بالا

استفاده از زیرساخت‌های نوین فناوری اطلاعات و ارتباطات در توسعه پارک‌های علم و فناوری باعث خواهد شد تا اعضای پارک بتوانند از خدماتی با ارزش افزوده بسیار بالا بهره‌مند شده و از این مجرا محصولات و تولیدات خود را از جهت کیفیت و قیمت به صورت کاملاً رقابتی وارد بازار کنند. افزایش توان و سرعت «تولید اطلاعات» (Information Produce)، ارزان شدن نسبی قیمت سخت‌افزار و نرم‌افزار و رواج استفاده از سیستم‌های مکانیزه، باعث بوجود آمدن نظام‌های اطلاعاتی بهینه و دسترسی سریع و آسان به اطلاعات، امکان انجام محاسبات و مبادله داده‌‌ها با سرعت بسیار بالا و در پهنه جغرافیایی وسیع تر و دسترسی مشترک و همزمان به منابع اطلاعاتی شده است. این تحولات، باعث ایجاد تغییرات اساسی در نحوه کسب و کار از جمله پدید آمدن «تجارت الکترونیکی» (Electronic Commerce) و تجارت‌های مرتبط با فن‌آوری اطلاعات و ارتباطات و صنایع مربوط شده است. در این شرایط، نه تنها هزینه تولید بنگاههای اقتصادی کاهش می‌یابد بلکه افزایش کارآیی تجاری و انجام مبادلات به روشهای الکترونیکی باعث افزایش ارزش افزوده و سود بنگاهها شده است.

وجود انگیزه‌های مضاعف در خصوص کاهش هزینه‌ها، افزایش درآمدها و ارتقاء بهره‌وری، سبب می‌شود که بنگاه‌ها، سودهای بدست آمده را به سرمایه‌گذاری تبدیل کنند. این موضوع در کنار ایجاد صنایع تولیدی و خدماتی جدید در اقتصاد، می‌تواند فرصت‌های شغلی جدیدی را در اقتصاد بوجود آورد (Jorgenson and siroth , 2000, p 152). بنابراین، فن‌آوری اطلاعات و ارتباطات می‌تواند به عنوان فعال کننده و محرک بخش‌های دیگر عمل نماید. این پدیده با تغییری که در سازمان تولید از طریق خودکارسازی فرآیندهای تولید و کارآمد سازی آنها و تحول در مبانی تصمیم‌گیری و ارتباطات و نهایتاً ایجاد روحیه نوآوری بوجود می آورد، می‌تواند مزایایی را به شرح زیر ایجاد کند:
- ارائه تولیدات مشابه با هزینه تمام شده کمتر
- افزایش سطح تولیدات با هزینه‌های یکسان
- افزایش سرعت در تهیه و تدارک عوامل تولید و نیز عرضه محصولات بدون نیاز به افزایش هزینه (بختیاری، ۱۳۸۰، ص ۱۳۱).
ایجاد مزایای فوق‌الذکر، می‌تواند تأثیر شگرفی در افزایش تولید، سود، سرمایه‌گذاری و اشتغال داشته باشد.

تعریف IASP : یک پارک علمی سازمانی است که بوسیله متخصصین حرفه‌ای مدیریت می‌شود و هدف اصلی آن افزایش ثروت در جامعه از طریق ارتقاء فرهنگ نوآوری و رقابت در میان شرکت‌های حاضر در پارک و مؤسسات متکی بر علم و دانش است. برای دستیابی به این هدف یک پارک علمی، جریان دانش و فناوری را در میان دانشگاهها، موسسات تحقیق و توسعه، شرکت‌های خصوصی و بازار، به حرکت انداخته و مدیریت می‌کند و رشد شرکت‌های متکی بر نوآوری را از طریق مراکز رشد و فرآیندهای زایشی تسهیل می‌کند. پارک‌های علمی همچنین خدمات دیگری با ارزش افزوده بالا همراه با فضاهای کاری و تسهیلات ، با کیفیت بالا فراهم می‌نمایند.

۷- و رشد شرکت‌های متکی بر نوآوری را از طریق مراکز رشد و فرآیندهای زایشی تسهیل می‌کند.

پارک‌های فناوری فیزیکی با پذیرش شرکت‌های نوآور در مراکز رشد و ارائه خدمات و تسهیلاتی نظیر:
- خدمات عمومی و دفتری (تلفن، نمابر، اینترنت، اتاق مذاکره و کنفرانس، منشی و کارهای دفتری، رایانه، دبیرخانه، نظافت و …)
- خدمات اداری و اجرایی (وام‌ها و تسهیلات دولتی، شبکه، کمک‌های مالیاتی، اجاره‌بها و …)
- خدمات تجهیزاتی و تسهیلاتی (فضای اداری، پارکینگ، تجهیزات اداری و دفتری، منابع آزمایشگاهی، تجهیزات کارگاهی و …)
- خدمات فنی و تخصصی (مشاوره مالی و بازاریابی، مشاوره حقوقی و مدیریتی، دوره‌های آموزشی، دسترسی به منابع مالی و …)
به رشد آن‌ها کمک می‌کنند. در چنین بستری هم‌افزایی روی می‌دهد و شرکت‌ها می‌توانند در قالب تیم‌های تخصصی، پروژه‌های مشترکی را تعریف و به انجام برسانند. با ادامه چنین روندی شرکت‌های جدیدی نیز از دل شرکت‌های قدیمی‌تر متولد می‌شوند و تا انجام کامل وظایف و اهداف مشخص شده به حیات خود ادامه می‌دهند. این روند می‌تواند به رشد و توسعه شرکت‌های نوپا و فناور کمک کند.
اما پارک فناوری مجازی چگونه می‌تواند به این اهداف دست یابد؟
در پارک فناوری مجازی، فارغ از محدودیت‌های جغرافیایی، شرکت‌های نوپا و نوآور می‌توانند گروه‌های علاقمند به همکاری را یافته و با تشکیل تیم‌های کاری جدید، طرح‌های مشارکتی تعریف و اجرا نمایند. در فضای مجازی سرعت تشکیل و جدا شدن تیم‌های کاری بسیار بالاست و در صورت تحقق پیش شرط‌های لازم برای رشد و توسعه همکاری‌ها از قبیل وجود اعتماد، مسئولیت‌پذیری و مدیریت مشارکتی، پارک فناوری مجازی می‌تواند بستری مناسب برای تسهیل  و تسریع فرایند‌های زایشی در میان شرکت‌های عضو باشد. پارک فناوری مجازی از طریق شبکه‌سازی و توسعه آن سعی دارد سطح همکاری‌ها را میان شرکت‌ها و کارشناسان عضو بالا برده و زمینه‌های رشد آن‌ها را فراهم آورد. علاوه بر رشد اقتصادی که در سایه این استراتژی محقق خواهد شد، هم‌افزایی نیز از دیگر دستاوردهای توسعه شبکه در پارک فناوری مجازی می‌باشد.
خدمات و امکاناتی که در قالب مرکز رشد به شرکت‌ها ارائه می‌شود در قالب پارک فناوری مجازی نیز قابل ارائه خواهد بود. البته به جز برخی تجهیزات آزمایشگاهی و کارگاهی که باید تحت قالب فضای فیزیکی و تجهیزات در اختیار اعضا قرار گیرد، سایر موارد اعم از سیستم‌های ارتباطی، تسهیلات مالی، امکانات اداری، مشاوره و آموزش در زمینه‌های تخصصی در پارک فناوری مجازی با کیفیت بهتر و در سطحی وسیع‌تر به شرکت‌های عضو قابل ارائه خواهد بود.

تعریف IASP : یک پارک علمی سازمانی است که بوسیله متخصصین حرفه‌ای مدیریت می‌شود و هدف اصلی آن افزایش ثروت در جامعه از طریق ارتقاء فرهنگ نوآوری و رقابت در میان شرکت‌های حاضر در پارک و مؤسسات متکی بر علم و دانش است. برای دستیابی به این هدف یک پارک علمی، جریان دانش و فناوری را در میان دانشگاهها، موسسات تحقیق و توسعه، شرکت‌های خصوصی و بازار، به حرکت انداخته و مدیریت می‌کند و رشد شرکت‌های متکی بر نوآوری را از طریق مراکز رشد و فرآیندهای زایشی تسهیل می‌کند. پارک‌های علمی همچنین خدمات دیگری با ارزش افزوده بالا همراه با فضاهای کاری و تسهیلات ، با کیفیت بالا فراهم می‌نمایند.

۶- و مدیریت می‌کند

در بخش قبلی در خصوص ایجاد جریان دانش و فناوری در میان گروه های فناور، صنعتگر و سرمایه گذار توسط پارک های فناوری فیزیکی و مجازی صحبت کردیم. برای ایجاد جریان دانش و فناوری با توجه به خدمات و امکانات کم و بیش مشابهی که در پارک های فناوری وجود دارد، روش های مشابه و از پیش تعیین شده ای طراحی شده است که تقریبا در همه کشورها کاربرد دارد.

اما مدیریت این جریان، وابسته به خلاقیت و دانش تیم مدیریت پارک فناوری بوده و در بسیاری از کشورها با توجه به شرایط خاص جغرافیایی، اقتصادی، علمی، اجتماعی و فرهنگی متغیر است. توجه به اصل مدیریت در جمله اول تعریف نیز مشهود است و به نوعی زمینه‌ساز توسعه پایدار در جوامع تلقی می‌شود. می‌توان اینگونه تصور کرد که نقش مدیریت در موفقیت کلیه اجزای برشمرده شده در تعریف پارک فناوری بسیار مشهود و تأثیرگذار است. بدان معنی که در یک پارک فناوری می‌توان سیر انجام مراحل مذکور را مشاهده کرد، ولی کیفیت اجرای آنهاست که وابسته به ظرافت‌های مدیریتی و نکته‌سنجی تیم مدیریت پارک است و تأثیر مستقیم در موفقیت پارک دارد. در واقع مدیریت قوی‌تر می‌تواند موفقیت چشم‌گیرتر را در سایه ارتقاء کیفی ساختارها و خدمات پارک فناوری در پی داشته باشد.

حال در این بخش باید به این نکته توجه شود که استفاده از فضای مجازی در مدیریت پارک‌ها چه نقش مثبتی می‌تواند داشته باشد؟ آیا استفاده از فضای مجازی می‌تواند مدیریت را در پارک‌ها بهبود ببخشد؟

با گرایش به سوی فضای مجازی در مبحث مدیریت به دنبال ایجاد شرایط زیر خواهیم بود:

۱- ایجاد یک بستر یکپارچه اطلاعاتی و ارتباطی که هم ذخیره اطلاعات و هم بازیابی اطلاعات را سریع‌تر و دقیق‌تر کند.
۲- چیره شدن به محدودیت‌های زمانی و مکانی.
۳- افزایش سطح انعطاف‌پذیری در ساختار سازمان و مسئولیت‌های تعریف شده
۴- افزایش سرعت در انجام امور و همچنین تسریع در طراحی عکس‌العمل‌های مورد نیاز سازمان
۵- افزایش بهره‌وری
۶- تحقق سازمان دانش بنیان
۷- کاهش آسیب‌های زیست محیطی

همانگونه که مشخص است، خلاقیت در موارد فوق جایی ندارد. با مرور تمام امکانات و مزیت‌های فوق در می‌یابیم که ماشین نمی‌تواند خلاقیت داشته باشد، اما می‌تواند زمینه‌های بروز و ظهور خلاقیت را تسریع و تسهیل کند. خلاقیت یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های مدیر کارآمد و نوآور محسوب می‌شود و صرفاً از یک هوش انسانی ساخته است. اما استفاده از امکانات و مزایای فضای مجازی می‌تواند زمینه‌های بروز خلاقیت را در فرد ایجاد و تقویت نماید. چگونه ؟
برای بررسی نحوه تأثیرگذاری امکانات و مزایای فضای مجازی در ایجاد و تقویت زمینه‌های بروز خلاقیت در مدیران پارک‌های فناوری لازم است مؤلفه‌های خلاقیت را بررسی کنیم. تخصص، تفکر خلاق و انگیزه سه مؤلفه اساسی خلاقیت به شمار می‌روند. در یک بستر اطلاعاتی و ارتباطی با جریان‌های پایدار علم و فناوری، تخصص و انگیزه در سطوح متفاوت برای افراد سازمان قابل دسترس خواهد بود. تحقق این دو اصل می‌تواند ایجاد زمینه‌های بروز خلاقیت در افراد یک سازمان را تضمین کند. اما ایجاد تفکر خلاق که مؤلفه سوم خلاقیت محسوب می‌شود، بیش از همه وابسته به شخصیت و ساختار فکری افراد بوده و تأثیرات کمتری را نسبت به دو مؤلفه‌ی قبلی از محیط دریافت می‌کند.

حال به بررسی  ۷ موردی که به عنوان اهداف مجازی‌سازی یک سازمان برشمرده شد می‌پردازم.

۱- ایجاد یک بستر یکپارچه اطلاعاتی و ارتباطی که هم ذخیره اطلاعات و هم بازیابی اطلاعات را سریع‌تر و دقیق‌تر کند.
این مهم در طول سالیان متمادی مورد توجه بسیاری از مدیران سازمان‌ها و نهادها بوده است. طراحی سیستم‌های بایگانی، دفاتر ثبت، ایجاد کتابخانه‌های بزرگ تخصصی و علمی،  چاپ کتب مرجع و … همگی حکایت از نیاز بشر به بسترهای یکپارچه اطلاعاتی جهت دسترسی سریع‌تر و دقیق‌تر به اطلاعات دارند. همینطور در مورد ارتباطات از گذشته تا بحال بشر تلاش‌های وافری را برای ایجاد بسترهای ارتباطی انجام داده که از آن جمله می‌توان به سیستم چاپار در زمان هخامنشیان، ایجاد راه‌ها، سیستم تلگراف و تلفن، ساخت هواپیما و … اشاره کرد. همه موارد فوق در عصر خودشان فناوری‌های نوین و پیچیده‌ای محسوب می‌شدند و برای مدیریت و حکومت بر سرزمین‌های مختلف در خدمت حاکمان کشورها قرار داشتند. امروزه نیز بشر برای مدیریت بر امور جاری خود نیاز به بستر‌های پیشرفته‌تری در حوزه‌های اطلاعاتی و ارتباطی دارد. در واقع به نوعی می‌توان میزان توسعه یافتگی هر منطقه و یا کشور را بر اساس میزان توسعه یافتگی ساختارهای اطلاعاتی و ارتباطی آن سنجید. هر قدر در یک منطقه ساختارهای فعال و پویای اطلاعاتی و ارتباطی رشد کرده باشد، به همان میزان مدیریت در آن منطقه قوی‌تر و حاصل آن توسعه یافتگی بیشتر خواهد بود. امروزه اینترنت به عنوان یکی از بسترهای اطلاعاتی و ارتباطی در زندگی بشری توانسته است تا حد قابل ملاحظه‌ای به آرزوهای دیرین بشر جامه عمل بپوشاند. برخی از کشورها با توسعه زیرساخت‌های اطلاعاتی و ارتباطی نوین مانند اینترنت و تلفن همراه توانسته‌اند در سریع‌ترین زمان ممکن خود را در زمره کشورهای توسعه یافته قرار دهند. کره جنوبی نمونه بارزی از این کشورها قلمداد می‌شود و طبق پیش‌بینی‌های صورت گرفته این کشور در سال ۲۰۲۰ سومین کشور ثروتمند جهان خواهد بود.

۲- چیره شدن به محدودیت‌های زمانی و مکانی.
زمان به علت برگشت‌ناپذیر بودنش و بعد جغرافیایی به علت همراه بودنش با مصرف زمان و انرژی همیشه از محدودیت‌های بشر به شما می‌رفته است. بشر در طول سالیان متمادی سعی در غلبه بر این محدودیت‌ها داشته است که ساخت هواپیما، موشک و یا تلاش برای ساخت ماشین زمان از این دست می‌باشند. ورود اینترنت به عرصه زندگی توانسته است بسیاری از مسافرت‌ها و جابجایی‌های جاری را حذف و برای تحقق خواسته‌های افراد روش‌های جایگزین و باکیفیت‌تر ارائه نماید. برای مثال امروزه بسیاری از جلسات و کنفرانس‌ها به صورت ویدئو کنفرانس و از طریق زیرساخت‌های ارتباطی موجود برگزار شده، و یا بسیاری از نامه‌ها از طریق ایمیل و در کسری از ثانیه تبادل می‌شود. با توسعه هدفمند و استفاده گسترده از این امکانات می‌توان در مدیریت زمان و انرژی گام‌های مؤثری برداشت.

۳- افزایش سطح انعطاف‌پذیری در ساختار سازمان و مسئولیت‌های تعریف شده
با افزایش دانش و تجربه بشر در حوزه‌های مدیریت سازمانی و همچنین تبدیل شدن «توسعه اقتصادی» به هدف اصلی سازمان‌ها و کشورها، مدیران به دنبال راهکارهایی برای تحقق این خواست‌ها در سریع‌ترین زمان و با کمترین هزینه هستند. با پیروی از همین استراتژی به مرور ساختارهای تصمیم‌ساز و تصمیم‌گیر در سازمان‌ها دستخوش تغییرات بسیاری شد. در گذشته سازمان‌ها دارای ساختارهای هرمی و بروکراتیک بسیار گسترده بودند و روندهای زمان‌گیر تصمیم‌گیری و اجرا در این سازمان‌ها یک ایراد و یا ضعف به شمار نمی‌آمد.‌ اما امروزه بواسطه تغییر ساختار برخی از ارزش‌های سازمانی و همچنین وسیع‌تر شدن حوزه‌های رقابت به دلیل ورود شرکت‌های کوچک و نوآور به عرصه‌های تجاری و اقتصادی، مدیران سازمان‌ها دریافته‌اند که دیگر نمی‌توان فاکتور زمان و مدیریت بر آن را نادیده انگاشت. ظهور نسل جدیدی از شرکت‌ها که با اتکا به دانش فنی و سرعت در شناسایی نیازهای بازار و تولید محصولات یا خدمات متناسب با آن می‌توانستند با غول‌های اقتصادی رقابت کنند، تأثیر مؤلفه‌های زمان، کیفیت و قیمت در بازار رقابت را بیش از پیش برای رهبران سازمان‌ها آشکار کرد. همه مؤلفه‌های مذکور با تغییرات ساختاری در جهت ساده‌سازی و مسطح‌سازی شبکه سازمان به منظور تسریع در روند تصمیم‌سازی و تصمیم‌گیری محقق خواهند شد. بهره‌مندی از یک بستر اطلاعاتی و ارتباطی وسیع می‌تواند تأثیر این تغییرات را چند برابر کرده و سازمان را در هنگام نیاز به تغییرات مقطعی و عکس‌العمل‌های ناشی از شرایط محیطی، بسیار منعطف و اصطلاحاً چابک خواهد کرد.

۴- افزایش سرعت در انجام امور و همچنین تسریع در طراحی عکس‌العمل‌های مورد نیاز سازمان
یکی از اصلی‌ترین مزایای مجازی سازی سازمان‌ها افزایش سرعت در اجرای اموری مانند ارائه خدمات به مشتریان، امور اداری و … می باشد. در سازمان‌های مجازی در حقیقت سرعت عمل مهم‌تر از توسعه سازمان و یا بزرگ بودن سازمان است  شرکت‌های بزرگ به درستی مفهوم سرعت عمل را درک می‌کنند. در سازمان‌های مجازی چرخه ‌های تولید کوتاه‌تر می‌شود و مصرف‌کنندگان، توقع خدمات در محدوده زمانی ساعت را دارند. یکی از راه‌های بالابردن سرعت، اجتناب از تصمیمات بیش از حد بلندمدت است و یکی دیگر از راه‌ها، کاهش بوروکراسی در سازمان‌هاست. برای نمونه در یک بانک در آمریکا تاکید این بانک بر ارائه خدمات کاملا فراگیر وهمه جانبه است – افرادی که متقاضی دریافت وام هستند طی مدت ۶۰ ثانیه پاسخ خود را دریافت می کنند. هریک از کارمندان موظف است حداقل ۵/۱ ساعت در ماه ، به تلفن مشتریان گوش دهد و هریک از مدیران ارشد باید در روز حداقل ۲۰ پست الکترونیکی واصله از مشتریان را بخواند. همه موارد فوق منجربه تهیه نرم افزاری شده که به میزان قابل توجهی سرعت عمل در بانک را افزایش داده است. به علت کثرت مطالب موجود که مؤید این مهم هستند، از ارائه توضیحات بیشتر در این خصوص پرهیز می‌کنم.

۵- افزایش بهره‌وری
بهره‌وری به معنای استفاده بهینه از کلیه منابع در اختیار بوده و دارای دو مؤلفه کارایی و اثربخشی است. کارایی کمیت و اثربخشی کیفیت را در بر دارد. مدیریت و ساختارهای مدیریتی در تحقق بهبود بهره‌وری نقشی مؤثر دارد. بر اساس نتایج تحقیقات صورت گرفته در سازمان ملی بهره‌وری ایران دلایل اصلی ناکارآمدی مدیریت در کشور به شکل زیر قابل طبقه‌بندی می‌باشد :
- عدم آشنایی مدیران با مفاهیم و ابزارهای بهره‌وری و علم مدیریت نوین (۴۵٪)
- عدم تعهد مدیران به لزوم ارتقای بهره‌وری (۲۲٪)
- عدم توجه جدی به کارسنجی و اصلاح و بهبود روش‌ها در کنار اتخاذ شیوه‌های نامناسب جهت ارتقای بهره‌وری (۱۱٪)
- محدودیت اختیارات، عدم ثبات شغلی و مشغله فراوان مدیران (۱۰٪)
- عدم بهره‌برداری بهینه از نظرات و پیشنهادات سودمند کارکنان (۷٪)
- عدم انطباق ساختار مدیریت با فناوری‌های جدید (۵٪)
بهره‌وری در قالب شکل و ساختار امروزی سازمان‌ها بیش از گذشته مورد توجه مدیران و رهبران قرار گرفته است. امروزه مدیران بهبود بهره‌وری در سازمان را ارجح بر تمام مسائل ریز و درشت دیگر می‌دانند و همواره سعی در ارتقای آن دارند. تغییر ماهوی ساختارهای سازمانی و به وجود آمدن رقبای جدید که نتیجه ورود فناوری‌های نوین اطلاعاتی و ارتباطی به عرصه مدیریت بود، سازمان‌های عریض و طویل را بر آن داشت تا با تغییرات بنیادین و توجه به ارزش‌ها و مسائل جدیدی از جمله کیفیت، زمان، قیمت و سرعت، خود را در بازار رقابت حفظ کنند. با این وصف برخی از صاحب‌نظران، کمبود فضاهای کاری مناسب را چالشی جدی برای بهبود بهره‌وری در سازمان‌های مجازی قلمداد می‌کنند. این تحلیل، کاهش کنترل و نظارت بر روی کارمندان و همچنین تنزل روابط اجتماعی را عامل اصلی کاهش بهره‌وری نیروی انسانی در دراز مدت برآورد می‌کند. اما مسئله‌ای که حائز اهمیت است، حرکت ناگزیر جوامع به سوی توسعه سازمان‌های مجازی به علت فواید بسیار زیاد آن است. بنابراین باید با طراحی راهکارهای کاربردی و قابل اجرا، مشکلات روحی ناشی از آن را برای نیروهای انسانی کنترل کرده و از میان برداشت. یکی از این راهکارها، ارتقای سطح امکانات در اتاق‌هایی است که کارمندان سازمان‌های مجازی در خانه‌های خود از آن‌ها به عنوان اتاق کار استفاده می‌کنند. در پایان لازم می‌دانم به این نکته اشاره کنم که در همه دوران‌ها، تغییرات بنیادین با مشکلات و معضلاتی همراه بوده است، اما با درایت می‌توان تأثیرات منفی آنها را کنترل کرده و به حداقل رساند.

۶- تحقق سازمان دانش بنیان
یکی از اصلی‌ترین دلایل رویکرد سازمان‌های عصر حاضر به دانش و مدیریت آن، توسعه بسترهای اطلاعاتی و ارتباطی می‌باشد. مدیریت دانش از گذشته مورد توجه مدیران بوده، اما اکنون با ورود تکنولوژی‌های نوین به این عرصه بیش از گذشته توجه مدیران را به خود جلب کرده است. بی‌اغراق می‌توان اعمال مدیریت دانش در سازمان‌ها را رمز ماندگاری آن‌ها در بازارهای رقابتی عصر حاضر دانست. سازمان‌های مجازی به واسطه استفاده بسیار وسیع از زیرساخت‌های اطلاعاتی و ارتباطی، در بکارگیری مدیریت دانش موفق‌تر از سازمان‌های سنتی خواهند بود.

۷- کاهش آسیب‌های زیست محیطی
پرواضح است که یکی از نتایج توسعه سازمان‌های مجازی، کاهش آسیب‌های زیست محیطی است. به همین علت از ارائه توضیحات بیشتر امتناع می‌کنم.

تعریف IASP : یک پارک علمی سازمانی است که بوسیله متخصصین حرفه‌ای مدیریت می‌شود و هدف اصلی آن افزایش ثروت در جامعه از طریق ارتقاء فرهنگ نوآوری و رقابت در میان شرکت‌های حاضر در پارک و مؤسسات متکی بر علم و دانش است. برای دستیابی به این هدف یک پارک علمی، جریان دانش و فناوری را در میان دانشگاهها، موسسات تحقیق و توسعه، شرکت‌های خصوصی و بازار، به حرکت انداخته و مدیریت می‌کند و رشد شرکت‌های متکی بر نوآوری را از طریق مراکز رشد و فرآیندهای زایشی تسهیل می‌کند. پارک‌های علمی همچنین خدمات دیگری با ارزش افزوده بالا همراه با فضاهای کاری و تسهیلات ، با کیفیت بالا فراهم می‌نمایند.

۵- برای دستیابی به این هدف یک پارک علمی، جریان دانش و فناوری را در میان دانشگاهها، موسسات تحقیق و توسعه، شرکت‌های خصوصی و بازار، به حرکت انداخته

بزرگترین چشم اندازهای پارک‌های فناوری ره‌آورد این استراتژی است. با بررسی این بخش از تعریف  IASP در می‌یابیم که متخصصان و مدیران پارک‌های فناوری به درک مناسبی از اقتصاد و مؤلفه‌های آن رسیده‌اند. همانگونه که از تعریف فوق برمی‌آید، پارک فناوری کلیه اجزای یک چرخه کامل که مرتبط با توسعه اقتصادی می‌باشند را مدنظر قرار داده و در حرکتی عظیم و دشوار قصد دارد پایداری را در عین رشد و توسعه اقتصادی به آن حاکم کند. برای اینکه بیشتر به عظمت و اهمیت این برنامه پی ببریم، می‌توان به خلقت طبیعت و اکوسیستم‌های آن توسط خداوند اشاره نمود که در عین پویایی در اوج پایداری قرار دارند. بزرگترین مشکل ها در جوامع انسانی همیشه ضعف در طراحی سیستم های پایدار و با ثبات بوده و انسان همواره در تلاش است تا با الهام از طبیعت بتواند به این مهم دست یابد. بر اساس مثال فوق می توان به اهمیت تحقق این بخش از هدف پارک فناوری پی برد.

این بخش از تعریف IASP بر روی گروه های زیر تمرکز دارد:
۱- دانشگاه ها (محل تولید دانش)
۲- مؤسسات تحقیق و توسعه (محل تولید دانش)
۳- شرکت های خصوصی (صنعت)
۴- بازار(بستر)

پارک فناوری در نظر دارد با ایجاد جریان دانش و فناوری در میان گروه های فوق ، خلق ثروت را که هدف نهایی پارک است محقق کند. اما در اینجا توجه به این نکته ضروری است که پارک فناوری فیزیکی از چه ابزارها و چه بسترهایی برای این مهم استفاده می کند، و پارک فناوری مجازی از چه ابزارها و چه بسترهایی؟

پارک فناوری فیزیکی با تکیه به موارد زیر می تواند در راستای حذف موانع توسعه کسب و کارها حرکت کرده و در نهایت باعث ایجاد جریان های دانش و فناوری در میان گروه های مذکور شود:

۱- قبول بخشی از ریسک موجود در کسب و کارها با ارائه خدمات و تسهیلات حمایتی به فناوران، صنعتگران و سرمایه گذاران
با اجرای این روش، میزان ریسک پذیری در میان ۴ گروه مذکور بیشتر شده (کاهش ریسک مستقیم و مؤثر) و جریان های مورد نظر پارک به مرور ایجاد خواهند شد.
۲- ارائه آموزشها و مشاوره های مثبت و تأثیرگذار در زمینه های مدیریت، بازرگانی، اقتصاد و یا ارائه مشاوره های عمومی تر مانند تبلیغات.
این آموزش ها و مشاوره ها می تواند درصد ریسک مستقیم را برای کسب و کارهای مستقر در پارک کاهش داده و به نوعی توان ریسک پذیری آنها را بیشتر و نهایتا منجر به ایجاد جریان های دانش و فناوری در میان گروه های مذکور شود. بدیهی است آموزش و یا مشاوره بواسطه افزودن بر سطح دانش و اطلاعات افراد، دیدگاه آنها را نسبت به مسائل پیرامون علمی تر و دقیق تر می کند. همین موضوع موجب اخذ تصمیمات دقیق تر و صحیح تر توسط مدیران این کسب و کارها می شود. با این توصیف درصد احتمال شکست در اینگونه تصمیمات کاهش یافته و کسب و کارها می توانند ریسک های معقول تر و منطقی تری را تجربه کنند.
۳- ارائه خدماتی با ارزش افزوده یکی دیگر از راهکارهای پارک فناوری فیزیکی برای ایجاد جریان دانش و فناوری در گروه های مذکور است. بدیهی است فناوران، صنعتگران و سرمایه گذاران که به نوعی همان گروه های مورد نظر IASP (دانشگاه ها، مؤسسات تحقیق و توسعه، شرکت های خصوصی، بازار) هستند با دریافت خدماتی نظیر فضای استقرار، آزمایشگاه و سایر امکانات و تجهیزات مورد نیاز می توانند با ثبات بیشتر و ریسک پایین تر فعالیت کنند. تحقق این مهم به صورت مستقیم به ایجاد جریان دانش و فناوری کمک می کند.
۴- ارائه خدمات و تجهیزات مشترک
یکی از مهمترین سیاست‌های پارک‌های فناوری ارائه خدمات و امکانات مشترک به اعضا می‌باشد. در این مورد نیز به مانند مورد سوم ریسک مؤثر و مستقیم از روی دوش کسب و کارها برداشته شده و توان رشد و توسعه را در نزد آن‌ها بیشتر می‌کند. امکاناتی مثل آزمایشگاه، دبیرخانه، بایگانی، انبار و … و خدماتی نظیر مشاوره حقوقی، مشاوره بازرگانی، مشاوره مدیریتی، خدمات تأسیساتی، نظافتی، تغذیه و … از این دست هستند.

چهار بخش فوق از اصلی ترین اقدامات پارک های فیزیکی برای تهییج و فعال کردن جریان های علمی در میان گروه های برشمرده شده می باشد. اما مدیران و گروه های مدیریتی پارک ها می توانند بر اساس شرایط موجود، اقداماتی را به موارد ذکر شده بیافزایند، اما کلیات و اقدامات غالب همین مواردند.

حال به اشاره مواردی خواهم پرداخت که در پارک فناوری مجازی برای ایجاد جریان دانش و فناوری در میان فناوران، صنعتگران و سرمایه گذاران مورد استفاده خواهد بود.

۱- در صورت تأیید توسط دستگاه های ذیربط، پارک فناوری مجازی نیز می تواند مانند مدل های فیزیکی، اعضای خود را از تسهیلات و حمایت هایی نظیر معافیت های مالیاتی، تعرفه های مناسب واردات، وام های مناسب و بسیاری دیگر از تسهیلات مصوب برخودار کند. این مهم می تواند درصدی از ریسک را از دوش کسب و کارهای عضو پارک برداشته و بالطبع میزان ریسک پذیری آنها را افزایش دهد. تحقق این اتفاق تأثیر مستقیم در شکل گیری جریان دانش و فناوری در میان گروه های سه گانه خواهد شد.
۲- ایجاد بستر مناسبی برای افزایش کمی و کیفی سطح ارتباطات که یکی از مهمترین خصیصه های دنیای سایبر بوده و می تواند شکل گیری جریان های مطرح شده را تسریع نماید. در چنین بستری سه رکن اصلی فناوران، صنعتگران و سرمایه گذاران براحتی و در زمان کم می توانند به نیازمندی های اساسی خود دست یابند. در ادامه به برخی از این نیازمندی ها اشاره می شود :
- ایده های مناسب برای پژوهش
- نیازهای فناورانه کشور و یا یک منطقه خاص جغرافیایی
- سرمایه مورد نیاز برای شروع یک پژوهش و یا خرید فناوری های مورد نیاز
- کسب دانش‌ها و تجربیات مرتبط با پروژه‌های در حال اجرا
- نیروی انسانی متبحر
- پروژه ها و طرح های مناسب برای سرمایه گذاری که مورد نظر سرمایه گذاران است
- بازاری برای تبادل دارایی ها به نام فن بازار
بدیهی است دست یابی آسان تر به نیازهای اولیه و اساسی باعث خواهد شد گروه های فعال در پارک فناوری مجازی بتوانند در مدیریت منابع و همچنین مدیریت زمان توفیق بیشتری حاصل کنند. این اتفاق شکل گیری جریان های مورد نظر را ساده تر کرده و بالطبع باعث افزایش کمی آنها در سطحی غیرقابل تصور خواهد شد. شایان ذکر است یکی از اهداف اصلی پارک های فناوری فیزیکی که باعث ایجاد ساختار کنونی این پارک ها شده، افزایش سطح ارتباطات میان ارکان پارک است. ارکان پارک که شامل فناوران، صنعتگران و سرمایه گذاران می باشند در پارک فناوری مجازی به بالاترین سطح ممکن از ارتباطات دست خواهند یافت که این رویداد در راستای اهداف اصلی پارک های فناوری است و نقش مستقیم در ایجاد جریان دانش و فناوری دارد.
۳- استفاده از یک بستر یکپارچه برای ثبت و یا انتشار اطلاعات و تجربیات
بسیاری از سازمان‌ها از جمله پارک‌های فناوری به منظور افزایش بهره‌وری در پی یکپارچه‌سازی سازمان‌ها با حرکت به سوی دنیای مجازی می‌باشند. در یک بستر مجازی براحتی می‌توان به صورت کاملا هوشمند جریان‌های دانش و فناوری را ایجاد و کنترل نمود. حال آنکه این امکان در دنیای فیزیکی به هیچ عنوان مقدور نیست و اصلا یکی از مهم‌ترین دلایل مجازی‌سازی سازمان‌ها بهره‌مندی از همین بستر یکپارچه ثبت و انتشار اطلاعات است.
۴- حذف محدودیت‌های زمانی و مکانی
یکی از مهم‌ترین ویژگی‌ها و مزایای مجازی‌سازی سازمان‌ها حذف محدودیت‌های مکانی و زمانی در انجام امور است. این مزیت شامل حال پارک فناوری مجازی هم می‌شود و اعضای فعال در این مدل از پارک‌های فناوری می‌توانند در هر زمان و مکانی وارد پارک شده و به انجام کارهای مربوطه بپردازند. بدیهی است این اتفاق باعث افزایش کمی سطح ارتباطات میان اعضا، شرکت‌ها، دانش‌ها و تجربیات، مشاوران و سایر اجزای پارک شده و زمینه‌های بروز و ظهور جریان‌های دانش و فناوری را مهیا می‌سازد.

توجه : در مطالب فوق تأکید فراوانی بر روی تأثیر مستقیم افزایش میزان ریسک پذیری کسب و کارها در ایجاد جریان‌های دانش و فناوری شده است. در واقع توجه به این نکته ضروری است که ارائه خدمات و امکاناتی که بتواند درصد قابل توجهی از ریسک‌های اعضای پارک را مدیریت و کنترل کند، به نوعی توانسته است دوام و بقاء آن اعضا را در بازار رقابت بیشتر کرده و نهایتا زمینه‌های ایجاد جریان‌های پایدار و گسترده‌ی دانش و فناوری را مهیا سازد.

برای دستیابی به این مهم در پارک‌‌های فناوری اعم از فیزیکی یا مجازی، شناسایی جرقه‌ی اول (نیاز اول) در چرخه تولید فناوری بسیار مهم و حیاتی است. این جرقه ممکن است از سوی فناور، صنعتگر و یا سرمایه‌گذار ایجاد شده باشد. در گام دوم هدایت این نیاز به سمت و سوی صحیح مورد اهمیت است. در گام بعدی کمک برای به نتیجه‌ی مثبت رساندن نیاز شکل گرفته اهمیت دارد. در صورتی‌که این روند همواره به شکل صحیح هدایت و مدیریت شود ما می‌توانیم به شکل‌گیری و پایداری جریان‌های دانش و فناوری در پارک‌ها امیدوار باشیم.

تعریف IASP : یک پارک علمی سازمانی است که بوسیله متخصصین حرفه‌ای مدیریت می‌شود و هدف اصلی آن افزایش ثروت در جامعه از طریق ارتقاء فرهنگ نوآوری و رقابت در میان شرکت‌های حاضر در پارک و مؤسسات متکی بر علم و دانش است. برای دستیابی به این هدف یک پارک علمی، جریان دانش و فناوری را در میان دانشگاهها، موسسات تحقیق و توسعه، شرکت‌های خصوصی و بازار، به حرکت انداخته و مدیریت می‌کند و رشد شرکت‌های متکی بر نوآوری را از طریق مراکز رشد و فرآیندهای زایشی تسهیل می‌کند. پارک‌های علمی همچنین خدمات دیگری با ارزش افزوده بالا همراه با فضاهای کاری و تسهیلات ، با کیفیت بالا فراهم می‌نمایند.

۴- (از طریق ارتقاء فرهنگ نوآوری و رقابت در میان شرکت‌های حاضر در پارک و مؤسسات متکی بر علم و دانش است) :

در این بخش به ارتقاء فرهنگ نوآوری و رقابت در میان مؤسسات متکی بر علم و دانش اشاره شده است. طبیعی است که مخاطبان اصلی پارک فناوری مجازی نیز همانند پارک‌های فیزیکی مؤسسات دانش محور می‌باشند. حال توجه به این نکته ضروری است که پارک‌های فیزیکی از چه ابزارها و روش‌هایی برای تحقق این مهم بهره می‌گیرند و پارک‌های مجازی از کدام روش‌ها بهره‌مندند. پارک‌های فیزیکی بوسیله پرورش شرکت‌های نوآور از طریق تسهیل ایجاد و کمک به رشد آن‌ها می‌تواند مدعیان جدیدی را به بازار رقابت وارد نماید. این مهم به مرور زمان باعث ایجاد رقابت سالم و نهایتاً رشد کیفی محصولات می‌شود. آموزش، ارائه مشاوره‌های تخصصی به شرکت‌های نوآور و برگزاری فن‌بازارها نیز راه‌حل‌های مکمل پارک‌های فناوری فیزیکی در محقق کردن اهداف مذکور می‌باشند.

پارک فناوری مجازی اما راه‌حل‌هایی بهینه‌تر و کم‌هزینه‌تر، برای تحقق این اهداف طراحی کرده است که قابلیت‌های مضاعفی را نیز می‌توان به آن‌ها اضافه نمود. در ابتدا باید مشخص شود که مؤلفه های نوآوری و رقابت چه مواردی هستند و برای تحقق این موارد چه پیش نیازهایی وجود دارد. همانگونه که از معنای لغوی نوآوری برمی آید عادت شکنی، تغییر و تحول از بارزترین مشخصه های آن می باشد. این بدان معناست که جامعه و یا سازمانی می تواند نوآوری داشته باشد که از قدرت زایندگی فرهنگی و مدیران نوگرا و پیشرو بهره مند باشد. ناگفته پیداست امروزه استفاده از دنیای مجازی و اینترنت در جوامعی که از مشخصه های فوق برخوردارند بیش از سایر جوامع صورت می گیرد. بنابراین می توان امیدوار بود که بسترهای تحقق نوآوری در فضای مجازی بیش از فضای فیزیکی آماده و مهیاست.

یکی دیگر از مهم ترین فاکتورهای تحقق نوآوری، وجود ارتباطات زیاد و چندسویه در سازمان ها می باشد. با ایجاد سازمان مجازی بسیار سریع تر و سهل تر می توان ساختار هرمی سازمان های موجود را که باعث می شود ارتباطات در پایین ترین سطح خود قرار گیرد ترمیم کرد. در سازمان های کنونی بواسطه تعریف بیش از حد سطوح مدیران میانی و بروکراسی نامناسب، اکثر ارتباطات یکسویه بوده و یک گزینگی در آن ها حاکم است. به چنین ساختارهایی اصطلاحاً ساختارهای هرمی می گویند در صورتیکه پارک فناوری مجازی که نمونه ای از سازمان های مجازی است دارای ساختاری غیرهرمی و اصطلاحا تخت (Flat) می باشد. بدیهی است در این ساختار ارتباطات بسیار گسترده تر و چندسویه است که این مهم زمینه های ظهور و بروز خلاقیت و نوآوری را ممکن می سازد.

بر اساس نظر استیفن رابینز محرک های نوآوری سه دسته اند:

۱- متغیرهای ساختاری
۲- متغیرهای فرهنگی
۳- متغیرهای منابع انسانی

بر اساس موارد فوق براحتی می توان دریافت محرک متغیرهای ساختاری به خوبی در طرح پارک فناوری مجازی قابل دستیابی است. اما در خصوص دو مورد دیگر شرایط فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی حاکم در جامعه و همچنین قوانین دولتی و حکومتی و برنامه های چشم انداز کشور، نقشی به مراتب تعیین کننده تر خواهند داشت. پارک فناوری مجازی می تواند برای تحقق دو محرک دیگر با برنامه های آموزشی و مشاوره ای که در برنامه های محوری پارک های فناوری فیزیکی نیز وجود دارد تأثیرگذار باشد. بدیهی است آموزش و مشاوره در فضای مجازی مدنظر بوده و در دو بخش متفاوت برای فناوران و عموم مردم برنامه ریزی و اجرا می شود. طبعا به علت ذخیره کلیه مستندات و اطلاعات مربوط به آموزش ها و مشاوره های ارائه شده به متقاضیان در بانک های اطلاعاتی پارک، ارائه آن ها به سایر درخواست کنندگان با رعایت ضوابط و قوانین مالکیت معنوی، سریع تر و آسان تر صورت خواهد گرفت.

با این روند و همچنین اضافه شدن ابزارها و بسترهای مدیریت دانش در سیستم می توان امیدوار بود، نوآوری در پارک فناوری مجازی با سرعت بسیار بیشتری نسبت به پارک های حقیقی محقق شود.

مطلب بعدی در این بخش ایجاد رقابت در میان مؤسسات متکی بر علم و دانش است. محرک های ایجاد رقابت به صورت کلی در دو دسته خلاصه می شوند:

۱- قوانین دولتی و حکومتی در راستای تحقق اقتصاد آزاد و بازار آزاد
۲- کمک به تأسیس و رشد شرکت ها و مؤسسات خصوصی دانش بنیان.

پارک فناوری مجازی و یا حتی پارک های فناوری فیزیکی در خصوص مورد اول اقدام قابل توجهی نمی توانند انجام دهند. پیشنهاد به قانون گذاران و مدیران ارشد کشور در راستای تحقق اقتصاد آزاد می تواند تنها اقدامی باشد که در این حوزه قابل انجام است. اما در مورد دوم پارک فناوری مجازی با ساختار موجود و خدماتی که ارائه می کند، می تواند نقش تأثیرگذاری داشته باشد. خدماتی نظیر ارائه مشاوره در زمینه نگارش BP توسط نرم افزاری به نام BP Generator، ثبت اطلاعات مربوط به سوابق تخصصی افراد و انتشار هوشمند آن ها، ارائه سیستم های مدیریت دانش جهت افزایش بهره وری در شرکت های نوپا، ارائه خدماتی همچون ویدئو کنفرانس، تالار پژوهش و مدیریت پروژه جهت حذف محدودیت های جغرافیایی و زمانی و همچنین صرفه جویی های اقتصادی، تأمین سرمایه مورد نیاز برای تأسیس و رشد شرکت های نوآور، معرفی محصولات فناوران در نمایشگاه و فن بازار مجازی، فراهم آوردن امکانات مورد نیاز برای تشکیل گروه های پژوهشی و همکاری، سیستم های مبتنی بر CRM مواردی هستند که همگی در فضای مجازی براحتی و با کیفیت بسیار مناسب تر نسبت به پارک های فیزیکی قابل ارائه اند.

کلیه خدماتی که برشمرده شد در تأسیس و رشد شرکت های نوپا مؤثر بوده و از مرحله ایده تا تولید و بازار همراه آن ها خواهد بود. بالطبع اعمال چنین سیاست هایی باعث به وجود آمدن تعداد کثیری از شرکت های همکار خواهد شد و این اتفاق منجر به ایجاد رقابت می شود. رقابت در هر بازار ارتقای کیفی محصولات و متعادل شدن قیمت ها را به همراه خواهد داشت.

سه بخش اول تعریف IASP از پارک های علم و فناوری را به منظور امکان مجازی سازی آن ها بررسی می کنیم.

تعریف IASP : یک پارک علمی سازمانی است که بوسیله متخصصین حرفه‌ای مدیریت می‌شود و هدف اصلی آن افزایش ثروت در جامعه از طریق ارتقاء فرهنگ نوآوری و رقابت در میان شرکت‌های حاضر در پارک و مؤسسات متکی بر علم و دانش است. برای دستیابی به این هدف یک پارک علمی، جریان دانش و فناوری را در میان دانشگاهها، موسسات تحقیق و توسعه، شرکت‌های خصوصی و بازار، به حرکت انداخته و مدیریت می‌کند و رشد شرکت‌های متکی بر نوآوری را از طریق مراکز رشد و فرآیندهای زایشی تسهیل می‌کند. پارک‌های علمی همچنین خدمات دیگری با ارزش افزوده بالا همراه با فضاهای کاری و تسهیلات ، با کیفیت بالا فراهم می‌نمایند.

۱-   (یک پارک علمی سازمانی است) در بخش اول تعریف به سازمانی بودنِ فعالیت پارک‌های فناوری اشاره شده است. پرواضح است امروزه بسیاری از سازمان‌ها به سازمان‌های مجازی مبدل شده و بسیاری دیگر در حال تبدیل شدن به سازمان مجازی می‌باشند. بدیهی است تعریف و معرفی عملکرد یک سازمان مجازی مجالی دیگر برای بررسی می‌طلبد، ولی در عصری که بشر به دنبال طراحی ماشین‌های تولیدمثل کننده تکاملی می‌باشد، بزرگ‌ترین سازمان‌ها با پیچیده‌ترین عملکرد در دنیای مجازی قابل پیاده‌سازی هستند.
۲-  (که بوسیله متخصصین حرفه‌ای مدیریت می‌شود) در بخش دوم به مدیریت پارک‌ها توسط متخصصین حرفه‌ای اشاره شده است. بدیهی است امکان برخورداری از ساختارهای مدرن مدیریتی و همچنین استفاده از تجارب و تخصص کارشناسانِ مدنظر، با توجه به حذف محدودیت‌های مکان و زمان در فضای مجازی بسیار کم‌هزینه‌تر، سریع‌تر و با کیفیت بیشتری صورت خواهد گرفت.
۳-  (و هدف اصلی آن افزایش ثروت در جامعه) بخش سوم این تعریف به افزایش ثروت در جامعه اشاره دارد که این موضوع نیز همانند موارد قبلی در فضای مجازی به راحتی قابل پیگیری و مدل‌سازی می‌باشد. تجربه این مهم در بررسی عملکرد و رویکرد کشورهای توسعه یافته‌ای مانند کره جنوبی مشهود می‌باشد. کره جنوبی یکی از کشورهایی است که با پیاده‌سازی گستره فناوری اطلاعات و استفاده وسیع از فضای مجازی، بر اساس پیش‌بینی‌های معتبر در سال ۲۰۲۰ سومین کشور ثروتمند جهان خواهد بود.

همانگونه که در ادامه خواهید دید برای پاسخ به سئوال مطرح شده، ما از تعریف رسمی IASP در خصوص پارک های فناوری استفاده خواهیم کرد. در این راستا ابتدا می خواهیم تعریف موجود را به اجزای اصلی تشکیل دهنده آن به گونه ای که مفاهیم و اهداف تغییر نکنند تقسیم کنیم و سپس امکان مجازی سازی هر یک از بخش های را بررسی کنیم.

بدیهی است این روش سریع ترین و معتبرترین راه اثبات امکان وجودی پارک های فناوری مجازی خواهد بود.

۱- یک پارک علمی سازمانی است

۲- که بوسیله متخصصین حرفه‌ای مدیریت می‌شود

۳- و هدف اصلی آن افزایش ثروت در جامعه

۴- از طریق ارتقاء فرهنگ نوآوری و رقابت در میان شرکت‌های حاضر در پارک و مؤسسات متکی بر علم و دانش است.

۵- برای دستیابی به این هدف یک پارک علمی، جریان دانش و فناوری را در میان دانشگاهها، موسسات تحقیق و توسعه، شرکت‌های خصوصی و بازار، به حرکت انداخته

۶- و مدیریت می‌کند

۷- و رشد شرکت‌های متکی بر نوآوری را از طریق مراکز رشد و فرآیندهای زایشی تسهیل می‌کند.

۸- پارک‌های علمی همچنین خدمات دیگری با ارزش افزوده بالا

۹- همراه با فضاهای کاری

۱۰- و تسهیلات ، با کیفیت بالا فراهم می‌نمایند.

هماهنگونه که مشخص شد تعریف IASP از پارک های فناوری دارای ۱۰ بخش اصلی می باشد.

در ادامه هریک از بخش ها را بررسی خواهیم کرد. منتظر نظرات خوانندگان گرامی هستم.